Bong rau non một cấp cứu sản khoa gây nguy hiểm cho mẹ va thai nhi

Rau bong non là một cấp cứu sản khoa thường xảy ra ở ba tháng cuối của thời kỳ thai nghén với diễn biến đột ngột, nhanh chóng có thể đe doạ tính mạng của mẹ và thai nhi.

 

Cần phải chẩn đoán sớm và xử trí kịp thời mới có thể cứu sống mẹ và thai. Rau bong non là rau bám đúng vị trí song bị bong trước khi sổ thai (bình thường bánh rau sẽ sổ sau khi thai đã ra ngoài) , do có sự hình thành khối huyết tụ sau rau, khối huyết tụ lớn dần làm bong bánh rau ra khỏi thành tử cung điều này làm cắt đứt sự nuôi dưỡng giữa mẹ và thai nhi.


Nguyên nhân của tình trạng rau bong non


Cho đến nay nguyên nhân chưa được biết rõ, tuy nhiên người ta nhận thấy rằng có một số nguy cơ sau đây có thể dẫn đến tình trạng bong rau non ở thai phụ:


+ Rau bong non hay gặp ở người con rạ lớn tuổi hơn người con so.
+ Những phụ nữ mang thai bị chấn thương trực tiếp vào vùng bụng.
+ Những phụ nữ mang thai mà bị nhiễm độc thai nghén, hay tiền sử huyết áp cao
+ Những phụ nữ có sự thiếu hụt axit folic trong thời kỳ đầu của thai nghén

 

 

Triệu chứng của rau bong non:


Tình trạng này thường xẩy ra ba tháng cuối hoặc trong lúc chuyển dạ, triệu chứng lâm sàng có khác nhau tuỳ theo thể nặng hay nhẹ. Rau bong non thường diễn biến nhanh và chảy máu nặng:


 Cơ năng (triệu chứng mà sản phụ cảm nhận được)


- Toàn thân sản phụ có dấu hiệu sốc hốt hoảng, thở nhanh nông chân tay lạnh, mạch nhanh huyết áp tụt, có thể kèm theo hội chứng tiền sản giật.


- Sản phụ đau vùng bụng dưới xuất hiện đột ngột bắt đầu khu trú ở đáy tử cung rồi lan khắp ổ bụng, cơn đau có tính chất liên tục, kéo dài và không thành cơn như những cơn đau chuyển dạ.


- Bụng sản phụ cứng như gỗ.


- Chảy máu bất thường trong tử cung sau đó ra âm đạo gây ra tình trạng ra máu âm đạo ồ ạt.


 Thực thể (triệu chứng mà bác sĩ khám thấy)


- Nếu ở tử cung máu chảy càng nhiều khối huyết tụ càng lớn, khi  sờ tử cung co cứng và không sờ thấy các phần thai.


- Chiều cao tử cung tăng dần theo thời gian


- Tim thai thay đổi nhanh chóng từ nhanh đột ngột sau đó giảm dầm và chậm lại


- Thăm khám âm đạo đoạn dưới căng phồng cổ tử cung dãn mỏng và cứng , đầu ối phồng nếu bấm ối nước ối sẽ thấy nước ối có màu đỏ.

 

Các thể của rau bong non


Các thể lâm sàng :


Thể ẩn : không có triệu chứng lâm sàng rõ rệt sau khi đẻ rau bị trôi ra có cục máu tưoi chảy ra.

 


Thể nhẹ : các triệu chứng không đầy đủ tim thai bình thường hoặc hơi nhanh, sau đẻ rau bong có cục máu bị tống ra.


Thể vừa : có sốc nhẹ tim thai suy rời rạc có dấu choáng nhẹ.


Thể nặng : phong huyết tử cung rau hội chứng Couvelaire sốc nặng tử cung co cứng như gỗ thai nhi chết kèm theo có nhiễm độc nặng.

 


Tiến triển và biến chứng của tình trạng này


Rau bong non thường có những tiến triển rất nặng với các biểu hiện sau:


- Sản phụ có choáng mất máu do máu ứ tại tử cung và chảy qua âm đạo


- Nếu không cầm được máu có thể dẫn đến rối loạn đông máu do thiếu sinh sợi huyết , do chảy máu quá nhiều


- Có thể dẫn đến tình trạng vô niệu (không có nước tiểu do thận ngừng hoạt động) do choáng và tụt huyết áp


 
Phòng bệnh

 

Để đề phòng tình trạng này thì các mẹ bầu cần chú ý một số vấn đề sau:


- Đăng ký và quản lý thai nghén thật tốt


- Phát hiện sớm và điều trị kịp thời các yếu tố nguy cơ cao như: tiểu đường, cao huyết áp, nhiễm độc thai nghén....

 

- Trong 3 tháng cuối chú ý giữ gìn tránh những va chạm mạnh vào cùng bụng, đặc biệt nếu mẹ bầu nào vẫn có quan hệ tình dục ở giai đoạn này cần thận trọng và yêu cầu ông xã chú ý là phải hết sức nhẹ nhàng để tránh tác động xấu tới thai nhi.


- Cần xử lý sớm đối với các trường hợp rau bong non

 


Điều trị

 

Nếu như tình trạng này xấy ra thì cần đưa sản phụ đến cơ sở y tế có phẫu thuật gần nhất để cấp cứu trong thời gian ngắn nhất. Khi đó các bác sĩ sẽ tiến hành làm một số thủ thuật để nhanh chóng đưa em bé ra ngoài và cấp cứu cho người mẹ.


+ Đầu tiên bác sĩ sẽ  hồi sức tích cực băng truyền dịch, truyền máu.  Nếu  rau bong non ở thể nhẹ cổ tử cung mở hết thì bác sĩ bấm ối cho người mẹ đẻ đường dưới.


+ Nếu rau bong non ở thể nặng thì bác sĩ sẽ tiến hành chống sốc cho người mẹ, chống các biến chứng vô niệu, sau đó sẽ tiến hành mổ sớm cứu mẹ và thai nhi


Phẫu thuật trong trường hợp này nhằm hai mục đích chính là: Thứ nhát lấy thai ra khỏi tử cung để tử cung co hồi thực hiện cơ chế cầm máu. THứ hai là bác sĩ cần quan sát kỹ các tổn thương đẻ quyết định bảo tồn hay phải cắt tử cung để cầm máu.
 


Tóm lại:  Rau bong non là một cấp cứu sản khoa nguy hiểm cho mẹ và thai vì vậy chẩn đoán và xử trí kịp thời giúp làm giảm các biến chứng sản khoa hạn chế tử vong cho mẹ và cho thai nhi .