Tiêm vắc xin phế cầu cho bé: Mất một, lời mười

Nhiễm phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae) có thể gây ra những bệnh nghiêm trọng đe dọa tính mạng như viêm màng não, viêm phổi, nhiễm trùng huyết đến những bệnh ít nghiêm trọng hơn nhưng tần suất mắc phải cao hơn nhiều như viêm xoang hay viêm tai giữa, viêm kết mạc.

Bệnh phế cầu là gì


Bệnh phế cầu là thuật ngữ dùng để mô tả một số bệnh nhiễm trùng gây ra bởi vi khuẩn Streptococcus pneumoniae, ước tính hàng năm có gần nửa triệu trẻ em tử vong trên toàn thế giới vì phế cầu. Ngoài ra có rất nhiều trẻ bị di chứng nặng nề vĩnh viễn sau khi điều trị khỏi bệnh do phế cầu gây ra.


Nhiễm phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae) có thể gây ra những bệnh nghiêm trọng đe dọa tính mạng như viêm màng não, viêm phổi, nhiễm trùng huyết đến những bệnh ít nghiêm trọng hơn nhưng tần suất mắc phải cao hơn nhiều như viêm xoang hay viêm tai giữa, viêm kết mạc.

 

Tuy nhiên hiện nay vắc xin này đang nằm ngoài chương trình tiêm chủng mở rộng nên phụ huynh muốn tiêm cho con em cần phải tiêm dịch vụ. Tại những thời gian cao điểm, giá vắc xin đội lên rất cao, thậm chí giá cao nhưng vẫn không có hàng.


Với người lớn, vi khuẩn phế cầu không quá nguy hiểm nhưng trẻ em là đối tượng có cơ thể yếu, sức đề kháng kém nên rất dễ dẫn tới nhiễm khuẩn hô hấp, viêm phổi. Với trẻ nhiễm viêm phổi tỷ lệ tử vong khoảng 20%, tỷ lệ tử vong cao hơn ở trẻ dưới 2 tuổi.


Phế cầu xâm nhập vào não sẽ gây viêm màng não với tỉ lệ tử vong cao và để lại nhiều di chứng nguy hiểm về sau này như chậm phát triển thần kinh vận động, tổn thương não vĩnh viễn dẫn đến trẻ kém phát triển hoặc yếu liệt chi hay nửa người....


Với nhiễm trùng huyết, đây là một biến chứng có tiên lượng tử vong rất cao. Vi khuẩn đi vào máu sẽ theo dòng máu đến tất cả các cơ quan trong cơ thể, dẫn đến sốc nhiễm khuẩn.


Nhẹ hơn, nếu trẻ bị viêm tai giữa do phế cầu cũng có thể điều trị bằng kháng sinh, tuy nhiên nhiều trường hợp viêm tai giữa ở trẻ không điều trị kịp thời và đúng phác đồ có thể dẫn tới thủng màng nhĩ, làm tiêu xương, ảnh hưởng đến thính giác của trẻ. Thính giác của trẻ dưới 2 tuổi bị ảnh hưởng sẽ ảnh hưởng đến phát âm vì trẻ không nghe được...


Vắc xin ngừa phế cầu có công dụng như thế nào


Trước đây, tại Việt Nam chỉ có vắc-xin phòng phế cầu của Pháp là Pneumo 23, là vỏ polysaccharide của vi khuẩn nên chỉ định thời điểm tiêm vắc-xin muộn hơn (sau 2 tuổi).


Hiện nay, chúng ta đã có vắc-xin Synflorix là vắc-xin phế cầu cộng hợp vỏ polysaccharide của vi khuẩn và protein D của Hemophilus Influenza không định typ. Vắc-xin này có chỉ định tiêm sớm hơn, có thể từ 6 tuần đến 5 tuổi. 


Vắc-xin phòng phế cầu Synflorix là một loại vắc-xin ngừa phế cầu khuẩn có chứa 10 typ kháng nguyên phổ biến nhất của vi khuẩn Streptococcus pneumoniae bao gồm 1, 4, 5, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19F, 23F.


Vắc-xin sẽ kích thích phản ứng miễn dịch của cơ thể sinh ra kháng thể chống lại các typ phế cầu trên nên khi phế cầu xâm nhập vào cơ thể sẽ được kháng thể sinh ra do tiêm vắc-xin bảo vệ, không gây ra bệnh cho cơ thể.

 

Tuy nhiên hiện nay vắc xin này đang nằm ngoài chương trình tiêm chủng mở rộng nên phụ huynh muốn tiêm cho con em cần phải tiêm dịch vụ. Tại những thời gian cao điểm, giá vắc xin đội lên rất cao, thậm chí giá cao nhưng vẫn không có hàng.

 

Phác đồ tiêm vắc xin như thế nào

 

Phế cầu phải tiêm bao nhiêu mũi phụ thuộc vào từng giai đoạn mà có phác đồ tiêm khác nhau.

 

Trẻ từ 6 tuần đến 6 tháng tuổi:

 

Có hai  liệu trình tiêm cho trẻ dưới 6 tháng tuổi như sau

 

Liệu trình 3+1:


Liệu trình này được khuyến cáo tiêm cho trẻ để đem lại hiệu quả miễn dịch chống phế cầu tốt nhất, hiện nay thường áp dụng liệu trình này.

 

Mũi tiêm thứ nhất khi trẻ 6 tuần tuổi, mũi tiêm thứ 2 cách mũi 1 tối thiểu 1 tháng, mũi tiêm thứ 3 cách mũi 2 tối thiểu 1 tháng.

 

Tiêm liều nhắc lại tối thiểu cách liều thứ ba 6 tháng, tiêm theo chỉ định bác sĩ. Đối với trẻ sinh non có thể tiêm liệu trình vắc xin phế cầu 3+1 khi trẻ 2 tháng tuổi.

 

Liệu trình 2+1:


Là liệu trình có thể thay thế cho liệu trình tiêm 3+1. Mũi thứ nhất tiêm khi trẻ 6 tuần tuổi. Mũi tiêm 2 cách mũi 1 tối thiểu 2 tháng, tiêm liều nhắc lại cách liều thứ 2 ít nhất 6 tháng.

 

Trẻ từ 7 tháng đến 11 tháng tuổi:

 

Mũi thứ 1 tiêm vào thời điểm chỉ định, liều 2 cách liều 1 tối thiểu 1 tháng. Tiêm liều nhắc lại khi trẻ hơn 1 tuổi, cách liều tiêm thứ 2 tối thiểu 2 tháng.

 

Trẻ từ 1 tuổi đến 5 tuổi:

 

Trẻ chưa từng tiêm mũi vắc-xin phế cầu Synflorix trước đó thì tiêm 2 mũi, khoảng cách tiêm ít nhất là 2 tháng.

 

Chú ý khi tiêm vắc-xin phế cầu Synflorix

 

Tuy nhiên hiện nay vắc xin này đang nằm ngoài chương trình tiêm chủng mở rộng nên phụ huynh muốn tiêm cho con em cần phải tiêm dịch vụ. Tại những thời gian cao điểm, giá vắc xin đội lên rất cao, thậm chí giá cao nhưng vẫn không có hàng.

 

Trước trong và sau quá trình tiêm, trẻ phải được khám theo dõi bởi bác sĩ chuyên khoa nhi và có chỉ định tiêm phù hợp để tránh đề phòng các trường hợp không hay xảy ra khi tiêm vắc-xin phế cầu cho trẻ:

 

- Cần hoãn tiêm khi trẻ đang sốt cao cấp tính


- Cần thận trọng khi tiêm đối với trường hợp trẻ bị giảm tiểu cầu, rối loạn đông máu


- Trẻ bị suy giảm miễn dịch hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch có thể giảm mức độ đáp ứng của kháng thể đối với miễn dịch chủ động.


- Đối với trẻ có nguy cơ cao mắc các bệnh do phế cầu gây ra nên được tiến hành tiêm vắc-xin từ khi trẻ trước 2 tuổi

 

- Vắc-xin phế cầu Synflorix hoàn toàn có thể tiêm đồng thời cùng với các vắc-xin khác như vắc-xin bạch hầu, ho gà vô bào, viêm gan B, vắc-xin bại liệt bất hoạt, vắc-xin phòng các bệnh do Hib, vắc-xin viêm gan B, vắc-xin sởi – quai bị – rubella, vắc-xin thủy đậu, vắc-xin não mô cầu, vắc-xin rotavirus. Tuy nhiên cần phải tiêm vào vị trí khác chỗ đã tiêm vắc-xin phế cầu.


- Chuẩn bị các phương tiện đề phòng sốc phản vệ khi tiêm vắc-xin, mặc dù tỷ lệ xảy ra sốc phản vệ là vô cùng hiếm gặp.


Tác dụng phụ của vắc-xin phế cầu

 

Một số tác dụng không mong muốn khi sử dụng vắc-xin phế cầu cho trẻ mà cha mẹ cần nắm được để xử lý:

 

- Tỷ lệ rất ít trẻ 1/10 có biểu hiện chán ăn, chóng mặt, kích thích, đau, đỏ, sưng chỗ tiêm, sốt cao trên 38 độ


- Tỷ lệ nhỏ hơn 1/100 và hớn hơn 1/10 trẻ bị chai cứng chỗ tiêm, sốt cao hơn 39 độ


- Không thường gặp (tỉ lệ ≥ 1/1000 và <1/100): quấy khóc bất thường, ngừng thở ở trẻ non tháng, tiêu chảy, nôn, u máu tại chỗ tiêm, chảy máu và nốt sưng nhỏ, sốt > 40 độ C


- Hiếm (tỉ lệ ≥ 1/10.000 và < 1/1000 ): Viêm da dị ứng, viêm da không điển hình, chàm, co giật do sốt và không do sốt, phát ban, mày đay, giảm trương lực – giảm đáp ứng.


Các trường hợp này cần được theo dõi điều trị kịp thời tại bệnh viện để đảm bảo an toàn cho trẻ sau khi tiêm vắc-xin.

 

Bài tham khảo

 

Hướng dẫn theo dõi sau tiêm phòng ở trẻ theo từng loại vắc xin

Những điều cần biết về tiêm phòng vắc xin 6 trong 1 (vaccine 6in1)

CSTY
Có thể bạn quan tâm