Ly kỳ chuyện mang linh vật đi... tán gái

Linh vật chim đá, bướm đá có tên gọi phổ thông là sinh thực khí hoặc linga và yoni. Còn tên gọi theo tiếng dân tộc Thái có nghĩa là khuây đán và hi đán.

Bí ẩn "bùa yêu" ở chốn thâm sơn cùng cốc

Hành trình đi sắm 'bùa yêu'

Mảnh đất Tây Bắc có một sức hút đầy ma lực khiến cho mỗi chuyến đi của tôi là một sự khám phá đầy thú vị. Một trong những điều thú vị mà tôi đã khám phá ra là câu chuyện về linh vật khuây đán và hi đán hay còn gọi là chim đá, bướm đá. Đây là câu chuyện huyền bí nhất, cuốn hút nhất, ít người biết đến nhất mà tôi đã may mắn được biết.

Linh vật huyền thoại của người Thái đen

Linh vật chim đá, bướm đá có tên gọi phổ thông là sinh thực khí hoặc linga và yoni. Còn tên gọi theo tiếng dân tộc Thái có nghĩa là khuây đán và hi đán. Những người sở hữu linh vật khuây đán và hi đán bằng đá cho biết: "Ở Tây Bắc chỉ có 4 người sở hữu linh vật này. Trong đó 3 người sở hữu trọn bộ cả khuây đán, hi đán và một người chỉ có một chiếc".

Từ tờ mờ sáng, đám thanh niên bản ở huyện Mường La, tỉnh Sơn La đã dắt díu nhau ra chợ huyện. Họ quây quần bên nhau uống rượu, cười nói. Bất chợt, tôi nghe được trong câu chuyện của họ có kể về một linh vật huyền bí mà đám thanh niên gọi là "chim đá, bướm đá". Tò mò về câu chuyện vừa nghe lỏm được, tôi dừng lại nhập mâm với đám thanh niên bản, rồi nghe họ tưng bừng bàn tán về "chim đá", trong khi tất cả họ chưa ai tận mắt trông thấy linh vật huyền thoại này.

Theo anh Lô Văn Thiệu, một thanh niên dân tộc Thái thì những người sở hữu linh vật hi đán, khuây đán chủ yếu tập trung ở huyện Mường La, Sơn La, còn những địa phương khác không thấy ai biết đến linh vật huyền bí này, mặc dù đi đến đâu anh cũng ra sức tìm kiếm, hỏi thăm.

Theo sự chỉ dẫn của Thiệu, chúng tôi tìm đến xã Ngọc Chiến, huyện Mường La để tìm hiểu thông tin. Đến đầu xã, chúng tôi hỏi một cụ cao tuổi về linh vật huyền bí hi đán, khuây đán, cụ già chỉ lắc đầu nguầy nguậy rồi bảo: "Chuyện về hi đán, khuây đán thì tao nghe kể nhiều lắm, ngay cả đám thanh niên choai choai bây giờ cũng biết nhiều về những câu chuyện liên quan tới nó. Nhưng gần 80 năm sống trên đời này tao chưa được nhìn thấy nó, ở cái đất Sơn La này may ra thì có một, hai nhà có được vật linh thiêng đó. Trong tỉnh Sơn La, tao dám chắc chỉ có ở đất Pí Tòng, Ngọc Chiến là có người sở hữu vật này".

Theo lời chỉ dẫn của cụ già ở xã Ngọc Chiến, chúng tôi men theo con đường núi gập ghềnh đến xã Pí Tòng, tại đây, người sở hữu cặp hi đán, khuây đán cho biết là đã cho một người bạn dân tộc H’Mông mượn đi tán gái, muốn xem được linh vật này thì phải đợi tầm một tháng nữa thì người dân tộc Mèo kia mới trả.
 

Ông Quàng Văn Úa sở hữu bộ linh vật hiếm nhất Tây Bắc.


Sau nhiều ngày tìm kiếm thông tin về hi đán, khuây đán, cuối cùng chúng tôi cũng gặp được một thanh niên tên Diễm ở xã Ngọc Chiến mách cho nghe về tung tích của bộ hi đán. Điều đặc biệt là bộ hi đán này là của ông nội anh, từ bé đến lớn anh chưa nhìn thấy nó, ông nội cũng chưa bao giờ cho người lạ xem bộ linh vật này.

Sau một hồi thuyết phục, Diễm miễn cưỡng đưa chúng tôi tới nhà ông Quàng Văn Úa - ông nội của Diễm. Khi chúng tôi hỏi về vật thiêng, ông Úa không giấu được sự bất ngờ. Ông thẫn thờ hồi lâu rồi lượn đi lượn lại quanh bàn uống nước, hút đến bốn mồi thuốc lào mà miệng vẫn không nói câu nào. Khoảng 40 phút sau ông mím môi, chẹp miệng bảo: "Thôi được! Phải nhiệt tình lắm thì chúng mày mới lặn lội từ Hà Nội đến đây để xem khuây đán, hi đán. Chờ tao một chút".

Nói rồi ông Úa lọc tọc leo lên nhà sàn lục lọi lấy ra một cái túi vải đã cũ mèm, ông cẩn thận mở dây buộc túi lấy ra một bộ hi đán, khuây đán. Chiếc khuây đán có màu vàng, dài khoảng 5cm to hơn ngón chân cái, còn chiếc hi đán có màu đen kích cỡ gần bằng bao thuốc lá. Điều kỳ lạ là bộ linh vật này hoàn toàn bằng đá tự nhiên, không hề đẽo gọt nhưng lại khá sinh động.

Theo ông Úa thì chỉ có những người may mắn mới gặp được linh vật này, nếu không hợp với người thì hi đán, khuây đán sẽ "chết" hoặc đi tìm chủ nhân mới. Riêng gia đình ông đã giữ gìn khuây đán, hi đán qua sáu đời nay, rất may là đời nào cũng có người hợp với hi đán, khuây đán. Chính vì thế mà qua hàng trăm năm hi đán, khuây đán vẫn "sống" và nhìn bóng bẩy, tươi mới.


Người dân địa phương quan niệm hi đán và khuây đán cũng có linh hồn.


Khi chúng tôi đề nghị được xem linh vật hi đán, khuây đán, ông Quàng Văn Úa đã yêu cầu chúng tôi đi rửa tay thật sạch bằng nước lã. Rửa tay xong rồi ông mới lên gác lấy cho xem và bảo, chỉ những ai rửa tay rồi thì mới được đụng vào hi đán, khuây đán.

Ông Úa cho biết: "Hi đán, khuây đán  là vật linh thiêng và quý giá, vật này có thể trường tồn mãi mãi nếu được nuôi tử tế, nếu không thì vật này sẽ tự phân hủy mà chết, vì thế ai sở hữu chúng đều phải nuôi trong một hũ gạo, đồng thời thả vào hũ gạo vài đồng bạc nguyên chất".

Các cụ trước đây dặn dò là phải làm như vậy để hi đán, khuây đán ăn gạo, còn thả đồng bạc vào để cho hi đán, khuây đán lúc nào cũng bóng bẩy, giống như là một người đàn bà thì phải được trang điểm, làm đẹp. Mỗi năm phải tắm cho hi đán, khuây đán một lần vào chiều 30 hoặc mồng 1 Tết âm lịch. Những ngày bình thường nếu ai đó muốn xem hi đán, khuây đán thì phải rửa tay trước khi xem chúng, nếu không hi đán, khuây đán sẽ mất thiêng".
 
"Gần 80 năm nay, nhà báo là người lạ mặt thứ hai được chúng tôi cho xem bộ hi đán, khuây đán. Trước đây, có một cặp vợ chồng dưới xuôi lên đi chơi, họ biết được tin này nên đã đến đây xin xem, ban đầu tôi không đồng ý, nhưng họ cứ đến xin được xem vật thiêng mấy ngày liên tiếp, vì cảm kích tấm lòng của họ nên tôi mới cho xem. Đời ông, cha chúng tôi truyền lại là không nên cho vật này tiếp xúc với người lạ mặt nhiều, trường hợp cho xem thì phải có lễ cúng, còn vì sao lại phải làm thế thì các cụ không giải thích, chúng tôi chỉ biết làm theo lời dặn dò của các cụ".

Có rất nhiều chuyện về bộ linh vật này khiến người nghe tò mò như hi đán, khuây đán có khả năng tự tiết ra nước, phải nuôi nó trong hũ gạo, tự phá hủy mà chết, có khả năng chữa bệnh vô sinh...

Vì ghen, vợ giết chết linh vật

Những người đi săn hi đán, khuây đán ở Sơn La quả quyết rằng, trước đây ở Sơn La và các khu vực xung quanh có 4 người sở hữu linh vật này, nhưng nay một bộ hi đán, khuây đán đã bị "giết chết", chỉ còn 3 người sở hữu bộ linh vật này.

Tò mò trước thông tin đó, chúng tôi đã tìm hiểu về bộ linh vật bị "giết chết" theo lời của người dân. Theo đó, bộ linh vật này thuộc quyền sở hữu của gia đình bà Lù Thị Làn ở xã Pí Tòng, huyện Mường La. Gia đình bà Làn sở hữu một bộ gồm hi đán và khuây đán gần 7 đời nay. Họ hàng nhà bà lúc nào cũng thay nhau gìn giữ linh vật.

Năm 2010, ông Chư chồng của bà Làn đã nổi hứng lôi khuây đán bỏ vào túi quần để làm bùa yêu đem đi tán gái. Sau nhiều lần cãi nhau, cái tật đem khuây đán đi "cưa" gái của ông Chư vẫn không giảm bớt. Cuối năm 2010, khi bà Làn đi vắng, ông Chư lại lén lút lấy khuây đán đi sang bản của người H’Mông tán gái đến mấy ngày.

Quá tức giận vì việc này, khi ông Chư đi tán gái về, bà Làn đã lén lút vào nhà lấy cả hi đán và khuây đán cuốn vào cạp váy rồi đem vứt ra ngoài rừng cho bõ tức và để cho ông Chư bỏ cái bệnh máu gái.

Vài tháng sau đó, ông Chư lục tìm khuây đán đi tán gái không thấy đâu, hỏi ra mới biết là linh vật đã bị đem vứt bỏ khiến ông tiếc nuối vô cùng. Ông hô hào con cháu đi tìm lại linh vật. Do linh vật không được nuôi dưỡng trong bao gạo nhiều tháng nên đã "chết". Khuây đán bị nước ăn khuyết hết không còn hình dáng như cũ, nó cũng không còn linh nghiệm như trước đây nữa.

Trong những câu chuyện về linh vật hi đán, khuây đán, chúng tôi thấy đám thanh niên háo hức nhất khi nói về bộ linh vật có vai trò như là thứ bùa yêu thần diệu.

Ông Quàng Văn Úa ở xã Ngọc Chiến bảo: "Bộ linh vật này có tác dụng như một lá bùa yêu, khi người con trai thích người con gái nào đó thì chỉ cần bỏ cái khuây đán vào túi quần đến nhà người con gái đi chơi. Trước khi đem đi chơi người con trai phải dặn dò khuây đán rằng: 'Tao đi tán gái, mày phải đi theo để giúp tao thành công'. Chỉ cần người con trai đi chơi với người con gái hoặc đến nhà người con gái hai đến ba lần là người con gái sẽ thích người con trai".

Theo ông Úa thì khi sử dụng vật thiêng, người con trai phải cầm khuây đán (tượng trưng cho dương vật) còn người con gái cầm hi đán (tượng trưng cho âm hộ). Mấy chục năm ông sử dụng bộ linh vật này, chưa có lần nào thất bại trong chuyện tình yêu, chỉ cần cầm linh vật theo người thì khi thích ai, người đó sẽ là của mình.

Anh Giang Trịnh Tuân, chủ nhân ngoại đạo của chiếc khuây đán đơn độc, cũng kể rằng, cách đây gần một năm, có một người H’Mông qua 7 lần bắt vợ, cứ mỗi khi bắt vợ về thì người vợ ở được vài ngày lại bỏ trốn về nhà bố, mẹ đẻ. Sau đó, người chồng đã đi mượn chiếc khuây đán đi bắt lại vợ. Được sự chỉ dẫn của chủ nhân chiếc khuây đán, người đàn ông H’Mông chỉ đến nhà vợ 2 lần, sau đó thấy vợ lững thững theo về nhà. Bắt được vợ, người đàn ông H’Mông đó đã đem một đôi trâu mộng đến để tạ ơn chủ nhân chiếc khuây đán thần kỳ.

Một điều khác khiến tôi bất ngờ là chiếc hi đán có khả năng tiết ra nước. Khi tôi đến nhà ông Quàng Văn Úa, ông Úa đã đặt chiếc hi đán vào giữa hai lòng bàn tay và khép lại. Khoảng 15 phút sau ông Úa mở tay ra thấy chiếc hi đán trơn ướt và hai lòng bàn tay của ông Úa cũng có nước nhễ nhại. Cũng làm theo cách đó mà không cho hi đán vào thì tay ông hoàn toàn khô. Điều khó lý giải này khiến cho ông Úa cùng người trong họ hàng tin rằng hi đán, khuây đán có linh hồn như con người.

Hi đán có khả năng tiết ra nước khi úp giữa hai lòng bàn tay?


Linh vật chữa vô sinh?

Năm lên 14 tuổi, Giang Trịnh Tuân, chủ nhân ngoại đạo của chiếc khuây đán đơn độc bị bệnh quai bị biến chứng. Sau đó anh đi khám bệnh tại nhiều bệnh viện từ Hà Nội đến TP HCM, ở đâu các bác sĩ cũng kết luận là anh bị vô sinh. Khi lấy vợ, Tuân và gia đình rất buồn vì anh không thể có con, mẹ Tuân bảo: "Cái số khổ thế thì phải chịu chứ biết làm sao được, muôn sự cũng do ông trời".

Trong lúc bế tắc, Tuân vẫn nuôi một hy vọng mong manh rằng mình sẽ chữa được bệnh vô sinh. Tháng 12/2011 Tuân vào Bệnh viện Từ Dũ TP HCM để khám và tìm hướng chữa bệnh. Khi đến đây, các bác sĩ kết luận là anh bị vô sinh. Thất vọng, buồn tủi số phận, Tuân khăn gói ra Bệnh viện Phụ sản Trung ương ở Hà Nội để khám. Tại đây, các bác sĩ cũng kết luận là anh bị vô sinh, không thể chữa được.

Tháng 2/2012, Tuân mua được chiếc khuây đán đơn độc, chủ nhân cũ của linh vật này mách anh rằng nó có thể cải thiện khả năng quan hệ tình dục ở nam giới theo hướng tích cực và chữa vô sinh, vậy là Tuân mừng lắm. Chiều 30 Tết, Tuân đem chiếc khuây đán ra rửa theo phong tục cổ truyền của người Thái, rửa xong Tuân dùng một ít nước rửa khuây đán để uống, nước còn lại dùng để tắm. Khi đi ngủ, Tuân cũng đặt khuây đán ngay bên cạnh mình. Không ngờ, chỉ hai tháng sau vợ Tuân thông báo là mang bầu, khiến gia đình ai nấy đều rất vui mừng.

Giang Trịnh Tuân cho biết: "Mình cảm nhận được rõ rệt những tác động của khuây đán tới cuộc sống, ví dụ như khả năng quan hệ tình dục tăng gấp đôi so với trước đây, mình đã chữa khỏi bệnh vô sinh do quai bị biến chứng...".

"Thỉnh thoảng tao hay cho bạn bè thân thiết mượn khuây đán về để cải thiện khả năng quan hệ vợ chồng, bảo vệ hạnh phúc gia đình, có ba trường hợp tao cho mượn khuây đán để chữa vô sinh thì có hai trường hợp chữa thành công, còn trường hợp còn lại chưa có kết quả".

Theo tiến sĩ Nguyễn Thị Ánh Hồng (khoa Văn hóa Phát triển, Học viện Báo chí & Tuyên truyền), phong tục nuôi dưỡng hay thờ cúng khuây đán, hi đán của người Thái đen chứa đựng ý nghĩa nhân văn sâu sắc của người Việt Nam. Dưới góc nhìn văn hóa, khuây đán và hi đán là khởi nguồn của mọi sự sinh sôi, phát triển. Hai vật này tượng trưng cho âm dương hòa hợp, cân bằng các nhu cầu về vật chất và tinh thần trong cuộc sống, tư tưởng thoải mái, tạo ra xung lực để phát triển.

Người dân nuôi khuây đán và hi đán trong một cái bao gạo cộng thêm mấy đồng tiền bạc là nghiêng về ý nghĩa vật chất. Người ta quan niệm rằng, hạt gạo là hạt ngọc của trời đất, "cơm tẻ là mẹ ruột"... Điều này khác hẳn với quan niệm gốc về linga và yoni ở Ấn Độ, vốn chỉ đơn thuần nghiêng về tính dục. Ngoài dân tộc Thái đen thì người Tày, H’Mông đen cũng có phong tục này.

Có thể bạn quan tâm