Nhận biết sớm trầm cảm sau sinh

Sinh con đầu lòng không được bao lâu, chị N. H. M, 30 tuổi, ngụ Q. 9, TP. HCM, thường xuyên có cảm giác con mình sẽ gặp nguy hiểm nên cứ thức trắng để canh chừng con. Tình trạng của chị khiến người nhà rất lo lắng.

Khi được đưa đi khám, bác sĩ cho biết, biểu hiện của chị M. là một trong những dấu hiệu của bệnh trầm cảm sau sinh - tình trạng liên quan đến suy nghĩ và cảm giác mệt mỏi, buồn chán, lo lắng xuất hiện sau sinh. Bệnh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của người mẹ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến bé và những người thân xung quanh.

Nguyên nhân gây “rắc rối”

Sự thiếu quan tâm, chăm sóc từ người thân, nhất là người chồng có thể khiến người mẹ dễ mắc chứng trầm cảm sau khi sinh. 

Theo các bác sĩ sản khoa, có rất nhiều nguyên nhân gây ra trầm cảm sau sinh cho người mẹ. Trường hợp của chị M., chị bị “rắc rối” là vì gặp khó khăn trong việc chăm sóc bé, thiếu sự giúp đỡ của người thân và luôn lo lắng về khả năng chăm sóc con của mình.

Ngoài nguyên nhân trên, “rắc rối” hậu sản này còn do nhiều yếu tố khác tác động:

- Thay đổi về nội tiết: Việc suy giảm đột ngột hàm lượng hormone progestrogen, estrogen và các hormone ở tuyến giáp sau khi sinh chính là nguyên nhân góp phần gây ra cảm giác mệt mỏi, trầm cảm.

- Thay đổi về thể tích máu, huyết áp, hệ miễn dịch dẫn đến tình trạng mệt mỏi, dễ thay đổi cảm xúc.

- Mâu thuẫn gia đình, khó khăn về tài chính.

- Di truyền: Gia đình từng có cha hoặc mẹ bị trầm cảm.

Dễ nhận biết

Trầm cảm sau sinh thường biểu hiện về mặt tâm lý. Do đó, người thân của sản phụ có thể dễ dàng nhận biết được dấu hiệu của bệnh này thông qua những biểu hiện tâm lý khác hẳn so với thông thường như:

- Hoảng loạn: Nhiều phụ nữ sau sinh cảm thấy đau khổ, vô vọng tăng dần sau khi sinh con, thậm chí khóc lóc cả ngày mà không hề có một lý do nào. Họ cảm thấy mọi người xung quanh đang bỏ rơi mình.

- Suy nhược cơ thể: Một số người có thể rơi vào trạng thái mệt mỏi triền miên, không thiết làm đến bất kỳ việc gì, ngay cả đến việc tắm gội, chải chuốt.

- Lo lắng thái quá: Một số người có cảm giác lo lắng thái quá, nghĩ rằng sức khỏe của mình có vấn đề, có thể ảnh hưởng đến mọi người nên ngại tiếp xúc, gần gũi. Đặc biệt, người mẹ bị trầm cảm thường hay bị ám ảnh, có thể về một người hay một hoạt động cụ thể nào đó. Vài người còn cho rằng mình là mối nguy hại cho chính đứa con của mình nên luôn tìm cách xa lánh con, sợ tiếp xúc với bé.

- Kém tập trung: Một số phụ nữ không thể tập trung khi đọc sách, xem ti vi hay trò chuyện. Trí nhớ của họ bỗng dưng giảm sút đáng kể và đôi khi lại nói những câu rời rạc, vô nghĩa. Họ có thể ngồi một chỗ không làm gì, lúc nào cũng nghĩ rằng bản thân mình rất tồi tệ. Người bị trầm cảm có thể thao thức đến gần sáng hoặc không ngủ được. Cũng có người ngủ không được say, hay bị thức giấc, thỉnh thoảng lại mơ thấy ác mộng.

- Mất hứng thú với tình dục cũng có thể xảy ra với phụ nữ trầm cảm sau sinh. Biểu hiện thường gặp là không chịu gần chồng, dễ nổi cáu mỗi khi chồng chạm lên người, không có phản ứng gì khi được âu yếm ở những khu vực nhạy cảm hoặc quan hệ mà không có cảm xúc.

Phòng bệnh từ đầu

Trầm cảm sau sinh có thể nhẹ, vừa hoặc nặng, có thể thoáng qua hay kéo dài. Bệnh có thể điều trị được nhưng cần rất nhiều thời gian. Chính vì vậy, tốt nhất là phải chủ động đối phó với bệnh ngay từ đầu, từ lúc bắt đầu thai kỳ.

Để giúp phụ nữ mang thai phòng được trầm cảm ngay từ đầu thai kỳ, người thân, nhất là người chồng nên gần gũi, động viên và chia sẻ với thai phụ những vấn đề về chuyến vượt cạn sắp tới cũng như cách chăm sóc em bé, cho con bú sau sinh... để bà mẹ trẻ bớt bỡ ngỡ, lo lắng.

Bên cạnh đó, phụ nữ sau sinh có thể đề phòng trầm cảm bằng cách đến các cơ sở y tế để yêu cầu tiêm hormone progesterone liều cao và tiêm liều giảm dần trong 8 ngày. Sau đó, tiếp tục dùng progesterone liều bình thường cho đến khi có kinh nguyệt trở lại. Một cách khác là dùng thuốc chống trầm cảm trong 3 tháng cuối thai kỳ. Tuy nhiên, thai phụ không nên tự ý mua và sử dụng thuốc mà phải tuân theo sự tư vấn, chỉ dẫn, kê đơn của bác sĩ chuyên khoa.

Tư vấn chuyên môn: TS. BS. Lê Thị Thu Hà - Phó Khoa Sản A, Bệnh viện Từ Dũ, TP. HCM

Có thể bạn quan tâm